"Ik snap het wel. Ik voel het alleen niet."

Zo begon een tweede-dag-gesprek deze week. Iemand die precies kan uitleggen waar zijn onrust vandaan komt. Zijn jeugd, zijn vader, het patroon. Woord voor woord klopt het.

En toch verandert er niets. Zolang het een verhaal in zijn hoofd blijft, kan hij het op afstand houden. Analyseren is veilig. Je kijkt ernaar, je snapt het en je hoeft het niet te voelen.

Ik vraag hem om even te stoppen met denken. Om te merken wat er in zijn lijf gebeurt terwijl hij dat verhaal vertelt. Het wordt stil. Zijn adem stokt. En dan komt er iets naar boven wat hij twintig jaar heeft weggeredeneerd.

Hij schrikt ervan. Dit heeft hij nog nooit zo gevoeld, zegt hij. Alleen maar geweten.

Dat is het verschil dat ik telkens weer zie. Begrijpen brengt je bij het inzicht. Voelen brengt het in beweging.